Cezeri; Antik Yunan çağından kendi zamanına kadar gelişen geleneksel mühendislik bilgi ve deneyimlerini daha da geliştirerek devamını sağladığını yer yer ifade etmektedir. Bazı “eski ve yeni bilim adamlarının” kitaplarını, daha sonra “olağanüstü araçlar yapan ustaların” çalışmalarını incelediğini, onların “doğruyu yakaladıkları köklerden dalları açığa çıkardığını” vurguluyor. Birçok aletini anlatırken esin kaynaklarını belirtiyor. Devraldığı mirasa olan saygısı, büyük bir mühendisle karşı karşıya olduğumuzu gösteriyor. Kitabında teorik bilgileri açıklamıyor ancak mekanik mühendisliğinin statik denge, su hareketleri, hava ve boşluk prensiplerini pratik olarak kullanması, araç, makine ve robot yapımındaki ustalığı, bu konuları ayrıntılı olarak bildiğini ve büyük çapta bir uygulamacı bilim adamı olduğunu göstermektedir. Şu sözü, teori ile uygulama ilişkisini son derece zekice açıklamaktadır: “Uygulamaya dönüştürülmeyen her teknik ilim, doğru ile yanlış arasında bir yerdedir.”

Cezeri, amaçladığı fonksiyonları yerine getirecek bir makineyi, başka uygulamaları da değerlendirerek, elindeki imkanları, araç ve malzemeleri en iyi şekilde kullanarak tasarlamakta, hesaplamakta ve üretmektedir. Bu özelliği Cezeri’yi mesleki bakımdan “makine mühendisliği” kavramıyla tam olarak bağdaştırmak gerektiğini gösteriyor. Denemelerinde yüksek sezgi ve kavrama yeteneğinin yanında, kitabına koymadığı bazı denge hesapları yaptığı anlaşılıyor. Ayrıca zamanına göre ileri düzeyde teorik ve pratik hidrolik bilgisine sahip olduğu da görülüyor. Hiçbir hesap yapmamış olsa dahi, makinelerini amacına uygun ve kusursuz olarak çalışır şekilde yapması Cezeri’nin çok iyi bir uygulama mühendisi, kitabının da zamanına göre çok iyi bir mühendislik kitabı olduğunu kanıtlıyor. Çok ilgi gören Filli Su Saati, İslam medeniyetinin evrenselliğini yapısında ifade etmektedir. Görünen unsurlar olarak Hint fili, İran halısı, Mısır kültürünün zümrüdüanka kuşu, Çin kültürünün yılan ejderhaları, hükümdardan hizmetliye kadar toplum katmanlarından insan figürleri vardır. Bu tasarım Cezeri’nin üst düzey kültüre sahip bir entelektüel olduğunu da gösteriyor.

Cezeri makine yapımında belirlediği mühendislik ilkelerini Filli Su Saati’nde, Onbirinci Bölümün sonunda bir paragraf halinde açıklıyor.

“İşte bu köşkün içerisinde ihtiyaç duyulan şeydir; bu konuda sözü geniş tuttum ve yapımındaki külfetten dolayı tekrar ettim. Kim bu işleri yapmayı isterse sabırlı olması, uzun uzun düşünmesi, biçimleri değiştirmesi, mekanı daraltarak aletlerin terkibinde tasarruflarda bulunması, lehimlemelerde özenli çalışması ve çok iyi yapması, dingillerin uçlarının hareketlerini kolaylaştırması ve zarar vermeyen şeyleri ağırlaştırması, hafifletilmesi gerekenleri hafifletmesi gerekir. Tecrübe yetiştirir, uygulama ise işlerin esasıdır.”

Cezeri’nin araç ve makineleri incelendiğinde, açıkladığı bu ilkeleri kendisinin hakkıyla uyguladığı görülüyor. Bu açıklamalarını Filli Su Saati’nde yapmış olması da bu araçtaki mekanizmaların, çok gelişmiş olmalarına rağmen olabildiğince küçük bir hacme özenle sığdırılmasından olmalıdır. Bu paragrafta görülmektedir ki Cezeri’nin bu ilkeleri, bugünkü makine mühendisliği ilkelerinin o günkü dille anlatımından başka bir şey değildir. Cezeri’nin bu sözlerini sırayla incelersek:

1- Cezeri: Bu konuda sözü geniş tuttum ve yapımındaki külfetten dolayı tekrar ettim.

Bugün: Maliyeti yüksek olan işlerde yanlış üretim ağır maddi yük getireceğinden yapım bilgilerinin ve projelerin iyi anlaşılması için tekrar tekrar gözden geçirilmesi gerekir.

2- Cezeri: Kim bunları yapmayı isterse sabırlı olması, uzun uzun düşünmesi, biçimleri değiştirmesi gerekir.

Bugün: Doğru tasarım ve doğru üretim için sabırla, değişik alternatifleri incelemek gerekir.

3- Cezeri: Mekanı daraltarak aletlerin terkibinde tasarruflarda bulunması gerekir.

Bugün: Aletin az yer kaplaması için kullanılmayan, faydasız hacimleri olabildiğince küçültmeli, bunun için de elemanların birbirleriyle ilişkilerinde sadeleştirmeler ve azaltmalar yapılmalıdır.

4- Cezeri: Lehimlemelerde özenli çalışılması ve çok iyi yapılması gerekir.

Bugün: Parçaların birleştirilmeleri kusursuz yapılarak çalışma esnasında muhtemel arızalar önlenmelidir.

5- Cezeri: Dingillerin uçlarının hareketlerini kolaylaştırması gerekir.

Bugün: En az enerjiyle en fazla iş yapabilmek, aşınmaları azaltarak çalışma ömrünü uzatmak için sürtünme kayıplarını en aza indirmek gerekir.

6- Cezeri: Zarar vermeyen şeyi ağırlaştırması, hafifletilmesi gerekenleri hafifletmesi gerekir.

Bugün: Ağır yapılması mahzurlu olmayan elemanların gerektiği kadar büyütülerek daha dayanıklı olmaları ve titreşim yapmamaları sağlanmalı, ağır yapılması mahzurlu olan veya zaten gerekmeyecek kadar büyük yapılmış olan elemanları ise küçülterek malzeme,  işçilik ve mekan tasarrufu sağlanmalıdır. Yani optimum ölçüler kullanılmalıdır.

7- Cezeri: Tecrübe yetiştirir.

Bugün: Deneyim, bilgi birikimini ve beceriyi artırarak doğru olanın yapılmasını sağlar.

8- Cezeri: Uygulama işlerin esasıdır.

Bugün: Bütün çalışmalar, uygulamadan beklenen sonucun alınması içindir. Uygulamadan doğru sonuç almak için gerekli olan şart ise doğru tasarım ve doğru üretimdir.

Cezeri’nin aynı zamanda sanat eseri olan renkli resimleri Avrupa’da zamanından 2,5 asır sonra görülen perspektif çiziminin ilk basamaklarıdır. Silindir veya yarım küre parçaların daire şeklindeki ağızları, dişli çark ve benzeri dairesel parçalar eğik bakışta elips olarak çizilmiştir. Bu çizimleri çağının teknik çizimleriyle karşılaştırdığımız zaman çok ileri bir düzeyde olduğunu, bu resimlerde ayrıca bugünkü modern teknik çizim kurallarına uygun görünüş ve kesit çizimlerini de görüyoruz. Cezeri’den sonra Ramelli gibi birçok mühendisin perspektif çizimleri, Cezeri’ye göre çok gelişmiş olmakla beraber, bu çizimlerde dahi makinenin fonksiyonunu ve yapı şeklini anlamak zordur. Oysa Cezeri’nin 800 yıl önce kendi usulüne göre çizdiği resimler metinleriyle karşılaştırıldığında makineler kolaylıkla anlaşılmakta ve yapılabilmektedir. Kendisinden 250 yıl sonra Da Vinci de çizimlerini tasarladığı gerçek şekil ve ölçülere tam olarak uygun değil de kolay anlaşılmasını sağlayacak şekilde yapıyordu.